Leren prompten: het S.T.A.R.T.-framework

De kwaliteit van je antwoord begint bij de kwaliteit van je vraag. Garbage in = garbage out.

Een goede opdracht geven aan Copilot noemen we prompten. Het is de meest waardevolle vaardigheid van deze hele cursus — want zelfs de beste AI-tool levert niets bruikbaars op als je hem niet de juiste richting geeft.

Het goede nieuws: er is een vaste formule. Wie het S.T.A.R.T.-framework toepast, krijgt elke keer een bruikbaar resultaat.

Het S.T.A.R.T.-framework in één oogopslag

Letter	Staat voor	De vraag die je jezelf stelt
S	Situatie	Wie ben ik, en wat is de context?
T	Taak	Wat moet Copilot exact doen?
A	Aandachtspunten	Wat moet Copilot weten of vermijden?
R	Resultaat	Hoe moet de output eruitzien?
T	Toon	Hoe moet het klinken?

Je hoeft de vijf elementen niet altijd in die volgorde te typen — maar hoe meer je er invult, hoe beter het resultaat. S, T en R zijn het absolute minimum. De A en de tweede T tillen je prompt van goed naar uitstekend.

De vijf bouwstenen uitgelegd

S — Situatie

Wie ben jij, en wat is de context?

Copilot weet niet dat jij voor de stad werkt, bij welke dienst je hoort of wie je doelgroep is. Schets de situatie kort maar concreet.

"Ik ben medewerker bij de milieudienst van de stad Lier. We bereiden de jaarlijkse GFT-campagne voor."

T — Taak

Wat moet Copilot exact doen?

Dit is de kern van je prompt. "Schrijf een tekst" is te vaag. Zeg wát er geschreven moet worden, over welk onderwerp en met welk doel.

"Schrijf een bewonersbrief die uitlegt waarom plastic zakjes niet in de groene bak mogen."

A — Aandachtspunten

Wat moet Copilot zeker weten of vermijden?

Dit is de plek voor beperkingen, randvoorwaarden en extra context. Denk aan: doelgroep, wetgeving, wat er absoluut niet in mag, of wat er al bestaat.

"Vermijd technisch jargon. Geen verwijzingen naar boetes — we willen overtuigen, niet bestraffen. De nieuwe regels gelden vanaf 1 september."

R — Resultaat

Hoe moet de output eruitzien?

Geef aan welk formaat je verwacht. Copilot raadt dit niet vanzelf correct. Een e-mail, een tabel, een puntenlijst, een samenvatting van vijf zinnen — wees specifiek.

"Maximaal 200 woorden, opgebouwd als een bewonersbrief met aanhef en afsluiting met contactgegevens."

T — Toon

Hoe moet het klinken?

Een officieel raadsbesluit klinkt anders dan een Facebook-post. Zeg Copilot expliciet welke sfeer je wil.

"Warm en begrijpelijk, taalniveau B1 — toegankelijk voor alle inwoners."

Van slecht naar goed: een volledig voorbeeld

❌ Zonder S.T.A.R.T.

"Brief over de nieuwe afvalregels voor gft."

Wat Copilot doet: verzint zelf regels, schrijft een te lange ambtelijke tekst, gebruikt een verkeerde aanhef, en mist de kern van de boodschap.

✅ Met S.T.A.R.T.

S — "Ik ben medewerker van de milieudienst van de stad Lier. We bereiden de GFT-campagne van september voor."
T — "Schrijf een bewonersbrief die uitlegt waarom plastic zakjes niet in de groene bak mogen."
A — "Vermijd technisch jargon en verwijzingen naar boetes. De nieuwe regels gelden vanaf 1 september. Sluit af met een link naar onze website."
R — "Maximaal 200 woorden, opgebouwd als een bewonersbrief met aanhef en afsluiting."
T — "Warm en begrijpelijk, taalniveau B1."

Wat Copilot doet: levert een bruikbare eerste versie die jij enkel nog hoeft na te lezen en eventueel bij te sturen.

Meer voorbeelden uit de dagelijkse praktijk

KCC — Regelgeving uitleggen aan een burger

S — "Ik ben medewerker aan het loket van het KCC van de stad Lier."
T — "Herschrijf de onderstaande tekst over de vernieuwing van een rijbewijs naar een stapsgewijze uitleg voor een burger die niet digitaal vaardig is."
A — "Focus enkel op: wat meebrengen, wat kost het, waar naartoe. Laat juridische voetnoten weg."
R — "Maximaal 5 stappen, elk in één zin."
T — "Helder en geduldig, alsof je het aan een oudere inwoner uitlegt aan het loket."

[PLAK HIER DE ORIGINELE TEKST]

Communicatie — Persbericht naar sociale media

S — "Ik ben communicatiemedewerker van de stad Lier."
T — "Herschrijf het onderstaande persbericht over de opening van de vernieuwde bibliotheek naar een Facebook-post."
A — "Voeg 3 relevante emoji's toe. Geen tekst langer dan 5 zinnen. Sluit af met een call-to-action."
R — "Één klaarstaande Facebook-post, geen alternatieven."
T — "Enthousiast en uitnodigend."

[PLAK HIER HET PERSBERICHT]

HR — Vacaturetekst aantrekkelijker maken

S — "Ik werk bij de HR-dienst van de stad Lier en herschrijf een bestaande vacature."
T — "Maak de inleiding van deze vacaturetekst voor een groenarbeider aantrekkelijker."
A — "Benadruk: glijdende uren, maaltijdcheques en werkzekerheid. Gebruik actieve werkwoorden, geen passieve zinnen."
R — "Herschrijf enkel de eerste twee alinea's. De rest blijft ongewijzigd."
T — "Wervend maar authentiek — geen reclametaal."

[PLAK HIER DE VACATURETEKST]

Technische Dienst — Bewonersbrief over werken in de straat

S — "Ik ben ploegbaas bij de technische dienst van de stad Lier."
T — "Schrijf een kort briefje dat we in de brievenbus steken van bewoners in een straat waar we werken."
A — "Vertel dat we op dinsdag 14 april en woensdag 15 april gaten in het asfalt herstellen. Vraag bewoners om die dagen overdag geen auto op straat te parkeren."
R — "Maximaal 4 korte zinnen. Zet de data in een apart lijstje."
T — "Vriendelijk en direct, geen ambtelijk taalgebruik."

Veelgemaakte fouten

Fout	Voorbeeld	Beter
Te vaag	"Schrijf een tekst over ons evenement."	Geef naam, datum, doelgroep en doel van het evenement
Geen formaat opgegeven	"Maak een samenvatting."	"Maak een samenvatting van max. 5 zinnen in bulletpunten"
Geen toon opgegeven	"Schrijf een e-mail."	Voeg toe: "Formeel, voor een externe partner"
Alles in één prompt	Eén gigantische opdracht met tien deelstappen	Knip op in meerdere prompts — zie Fase 5
Eerste antwoord klakkeloos accepteren	Kopiëren zonder te lezen	Lees altijd na en stuur bij waar nodig

Het spiekbriefje

Kopieer dit sjabloon en gebruik het telkens als vertrekpunt:

S (Situatie):        Ik ben [functie] bij [dienst] van de stad Lier. [Context.]
T (Taak):            [Wat moet Copilot exact doen?]
A (Aandachtspunten): [Wat moet Copilot weten of vermijden?]
R (Resultaat):       [Formaat, lengte, structuur.]
T (Toon):            [Formeel / vriendelijk / B1 / enthousiast / zakelijk...]

Wat als het antwoord niet goed genoeg is?

Gooi de chat niet weg en begin niet opnieuw. Copilot onthoudt de volledige context van het gesprek. Stuur gewoon bij:

Toon aanpassen: "Dit is inhoudelijk goed, maar te formeel. Herschrijf het warmer."
Inkorten: "Te lang. Kort in tot drie alinea's."
Aanvullen: "Voeg een opsomming toe met de drie belangrijkste data."
Alternatief vragen: "Geef me drie verschillende versies van de openingszin."

Je leert hier meer over in Fase 5 — Gevorderd gebruik.

!!! tip "Voor ambassadeurs: S.T.A.R.T. als gesprekskapstok 🦸" Wanneer een collega klaagt dat Copilot slechte antwoorden geeft, loop dan samen het S.T.A.R.T.-rijtje door. Negen van de tien keer ontbreekt er één element — meestal de A (aandachtspunten) of de tweede T (toon). Twee minuten werk, frustratie opgelost.

!!! tip "Voor ambassadeurs: gebruik de promptbibliotheek als leermateriaal 🦸" De prompts in onze interne Promptbibliotheek zijn allemaal opgebouwd volgens S.T.A.R.T. Wijs nieuwe collega's daarop als eerste stap — zo leren ze het framework niet abstract maar aan concrete voorbeelden uit hun eigen dienst.